Boerenprotest in België tegen lagere prijzen

30 juli 2015

Franse boeren versperren sinds vorige week de snelwegen uit protest tegen de lage prijzen die ze krijgen voor hun producten. Vandaag doet ook een deel van de Belgische boeren mee.

De boerenstiel staat zeer zwaar onder druk: hoge investeringen, onvoorspelbaarheid van opbrengst en prijszetting. Ondertussen strijden supermarkten om de goedkoopste prijzen, waar veel consumenten graag op inpikken. De media pikken in op dit nieuws.

Zo zegt professor landbouweconomie Gellynck (UGent) in De Morgen dat de hele keten is in feite verantwoordelijk." De krant laat ook Bavo Verwimp, landbouweconoom en bioboer van de Kijfelaar in Noorderwijk aan het woord. Die vertelt hoe hij via de korte keten een betere prijs krijgt voor zijn producten, maar er ook meer werk in steekt. Toch ziet hij dat model niet voor iedereen werken.  "Met de korte keten zorgen we voor veranderingen op microniveau, niet macro. Niet voor elke boer is er plek in de korte keten." Tot slot pleit boer Bavo voor meer creativiteit bij de Vlaamse boer.

Op Radio 1 zei Boerenbond-voorzitter Piet Vanthemsche dinsdag dat de consument de oplossing kan bieden, onder meer door de supermarkten te laten zien dat ze een eerlijke prijs belangrijk vinden, en door bewust lokale producten rechtstreeks bij de boer aan te kopen.  Professor Gellynck vindt deze focus op de consument niet helemaal juist. De hele keten is verantwoordelijk, dus ook de consument. 

Er is volgens Gellynck een overaanbod aan bulkproducten en als de boer gerichter zijn producten zou verkopen, dan zou dat een systeem kunnen stimuleren met een betere prijs. "De boer denkt nog steeds: zeg mij wat ik moet maken en ik maak het." Dat is er hem of haar ook vijftig jaar lang ingepompt, volgens de professor. De boer hoefde zich niets aan te trekken van de markt en moest gewoon zo veel mogelijk produceren. Sinds zo'n twintig jaar is het anders, de boer moest gaan produceren voor de markt. Te weinig boeren hebben zich daar al op kunnen aanpassen.

KIEZEN VOOR BIO?
Ondertussen is de situatie werkelijk schrijnend voor veel boeren, vooral de melkveeboeren en varkensboeren. "Per liter volle melk die u in de Colruyt voor amper 55 eurocent kan kopen, heeft de boer dus zelf 7 cent 'getrakteerd'', rapporteert Agripress. "Het enige wat ik zie als oplossing, is meer inzetten op biovoeding en mogelijkerwijze de Nederlandse aanpak om 'weidemelk' te promoten. Mensen houden van koeien die naar hartenlust kunnen grazen en willen misschien wel meer betalen dan voor 'stalmelk'," vertelt landbouwexpert Luc Busschaert aan Agripress. Veel boeren vergrootten hun bedrijven, in een poging om beter hun kost te verdienen. Die investeringen, schulden dus, moeten zich nog terugbetalen. Hoewel ze dus te weinig krijgen om dat te doen, moeten ze eigenlijk wel verder.

"Het enige wat ik zie als oplossing, is meer inzetten op biovoeding."

SAVETHEFOODTURE
“De industrie betaalt ons net genoeg opdat we volgend jaar opnieuw kunnen leveren. We krijgen subsidies opdat we verder zouden doen. Supermarkten mogen niet onder de kostprijs verkopen, maar wij blijkbaar wel," stellen veel Belgische boeren in het boek Save the Foodture van Vredeseilanden

Vredeseilanden ziet toch oplossingen: "Als we willen dat het verandert, moet duurzaamheid eerst in het hart van de onderneming komen, bijvoorbeeld door minder duurzame fabrikanten minder prominent in de supermarkt te tonen. Ook bij de huismerken zien de auteurs veel opties, vooral door samenwerking doorheen de keten. Ze halen verschillende voorbeelden tevoorschijn uit het buitenland, die tonen dat het kan: nieuwe businessmodellen lanceren die consumenten aanspreken omwille van de prijs, maar ook voor hun kwaliteit en duurzame profiel."

TRANSPORT
Journalist Bart Sturtewagen van De Standaard ten slotte schreef gisteren in zijn voorwoord dat hij heil ziet in het berekenen van de transportkosten: "Een deel van het antwoord ligt in het correcter toerekenen van de transportkosten. Zolang die per eenheid product verwaarloosbaar blijven, valt er niets duurzaams te verdienen omdat iedereen in concurrentie is met iedereen. De milieukosten en de investeringen in verkeerswegen worden intussen afgewenteld op de samenleving. Dat is niet houdbaar." Nu slaagt een buitenlandse, zelfs Nieuws-Zeelandse melkboer er in om hier in onze supermarkt goedkoper te zijn dan een Belgische. Sturtewagen stelt dat schaalvergroting geen oplossing biedt en onze boeren juist kwetsbaar maakt: "De inkomsten (van de boeren) zijn te onstabiel om de vereiste investeringen te verantwoorden. (...) Er zijn aanwijzingen dat kleinschaligheid, specialisatie en kiezen voor kwaliteit een betere optie is, al vereist ook dat een opvoedingsproces om de consument tot verstandigere keuzes te bewegen. De prijs is niet het enige wat telt bij zoiets fundamenteels als ons dagelijks voedsel."

Bron: De Standaard, De Morgen, Vredeseilanden, agripress.be, radio 1
Nieuwsfoto: