Maatschap Wijveld

 Maatschap Wijveld is een CSA-boerderij in Destelbergen. Boeren Michiel van Poucke en Marie Stevens over betrokkenheid, toegang tot grond en de keuze voor bio.

Wat
CSA-boerderij

Wie
Michiel van Poucke en Marie Stevens

Wanneer
sinds 2009

Waar
Destelbergen

Hoeveel
1,5 hectare

Een ingekorte versie van dit interview verscheen in Bio Actief 24

Betrokkenheid is het sleutelbegrip in het leven van bioboer Michiel van Poucke. Het was de drang naar betrokkenheid die hem zes jaar geleden deed besluiten om zijn job als geluidstechnicus in te ruilen voor een bestaan als bioboer. “Ik was een geëngageerde tiener, maar dat verwaterde toen ik bij radio en tv werkte. Dat begon na verloop van tijd te knagen. Ik wou iets doen waar ik op het einde van mijn leven met trots op zou kunnen terugkijken. Via mijn vriendin, die bij een ngo rond thema’s als voedselzekerheid werkte, kwam ik met landbouw in contact. Al snel werd duidelijk dat er ook bij ons nog heel veel werk aan de winkel was.” 

"Ik wou iets doen waar ik op het einde van mijn leven met trots op zou kunnen terugkijken."

Na een tweejarige opleiding bij Landwijzer ging Michiel op zoek naar grond om zelf te kunnen boeren.  “Ik zocht iets in de buurt van Gent. Niet alleen omdat ik er woon, maar ook omdat ik stadslandbouw enorm verrijkend vind. Mensen hebben geen idee waar hun eten vandaan komt. Door boer en mens dichter bij elkaar te brengen, ontstaat er meer respect en dat leidt automatisch tot eerlijker prijzen. Ik had het geluk dat ik met mijn CSA-project van bij het begin genoeg deelnemers had die zich wilden engageren.”

Sinds 2009 runt hij het Wijveld, een CSA-boerderij op 1,5 ha aan de rand van Gent. In 2013 kwam daar met Marie Stevens een boerin bij. Ook zij is gebeten door de groenteteelt, liefst voor een heel lokale afzetmarkt. Deelnemers betalen voor het seizoen een bijdrage per gezinslid en verzekeren op die manieren de inkomsten voor de rest van het seizoen. Bovendien dragen ze ook mee het risico op een mindere oogst, al is dat nog toe uitgebleven: “Omdat we zo goed als alle groenten telen, is het risico op een volledig mislukte oogst een stuk kleiner. De minderopbrengst van de ene groente wordt gecompenseerd door de meeropbrengst van een andere. Alleen aardappelen en tomaten telen we niet. Dat heeft vooral een logistieke reden: omdat het uitzicht van ons veld maatschappelijk beschermd is, mogen we geen tunnels zetten.”

DE LANDGENOTEN


Voor beginnende boeren is grond vinden een van de meest uitdagende opdrachten. Dat was ook zo voor Michiel, tot hij een gepensioneerde boer vond die grond via seizoenspacht aan Michiel verhuurde. Dat liep een hele tijd goed, maar eind vorig jaar besliste de landeigenaar om zijn grond te verkopen. “Gelukkig staat hij  achter ons project en dus geeft hij ons de kans om het nodige geld bij elkaar te zoeken.” Verschillende organisaties, waaronder het CSA-netwerk en BioForum, waren al bezig om het eerste Vlaamse biogrondfonds op te richten, wat uiteindelijk uitgegroeid is tot De Landgenoten. Met Wijveld Maatschap hebben ze meteen een eerste project. 

Voor Michiel is de samenwerking met De Landgenoten meer dan een praktische keuze: “Ik was zelf absoluut geen vragende partij om grond te kopen. Ik vind dat iedereen medeverantwoordelijk is voor de manier waarop we met onze grond – en bij uitbreiding onze voeding – omgaan. Dat grond vaak in handen is van een privépersoon, komt de kwaliteit van de grond niet altijd ten goede. Boeren raden hun kinderen af om de zaak over te nemen omdat er weinig toekomst in de landbouw zit en gaan dan hun bodem volledig uitputten tot ze ermee stoppen. Dat is toch volledig fout? Een biogrondfonds zorgt tenminste voor een goed beheer van de grond over de generaties heen.” Marie beaamt: "Dat de grond bio blijft, ook na ons, dat spreekt me wel aan."

En natuurlijk is er ook het financiële aspect: “Grond is zo duur dat je dat gewoon nooit kan verdienen in één boerenleven met het telen van groenten en fruit alleen. Gelukkig zijn wij dankzij het CSA-model van ons bedrijf, zeker van ons inkomen. Een initiatief als De Landgenoten zal er in de toekomst voor zorgen dat naar de meest geschikte boer gezocht worden in plaats van de meest kapitaalkrachtige.” 

"Een Biogrondfonds zorgt
tenminste voor een goed
beheer over de generaties heen." 

Michiel en Marie merken onder meer bij hun deelnemers heel wat enthousiasme voor het biogrondfonds. Mensen zien stilaan in dat banken hun geld niet altijd even verstandig investeren en kiezen dus liever zelf voor nuttige, maatschappelijke relevante projecten. “Ik twijfel er dan ook geen moment aan dat de Landgenoten voldoende geld zullen ophalen om mijn stuk grond aan te kopen.” 

ALLES CSA
Michiel heeft ook nog plannen voor de toekomst. Hij zou graag uitbreiden, zodat hij een betere vruchtwisseling kan voorzien. Daarnaast wil hij ook een aantal logistieke problemen oplossen. “Omdat het Wijveld beschermd landschap is, mag ik geen loods zetten om mijn materiaal in onder te brengen. Ik probeer dat probleem wel bij de bevoegde instanties aan te kaarten. Daarnaast zou ik ook graag meer op educatie inzetten. Door onze locatie dicht bij de stad bereik je makkelijk scholen en personen.” 

 

 

 "Alles wat we doen of laten heeft zo’n grote impact op de wereld.
Door daar bewust van te zijn, maak je ook de juiste keuzes."

 

Als hij voor die plannen ooit financiering nodig heeft, dan zal Michiel in de eerste plaats aankloppen bij zijn leden. “Waarom zou je de omweg langs de bank maken? Mensen zouden veel meer betrokken moeten zijn. Alles wat we doen of laten heeft zo’n grote impact op de wereld. Door daar bewust van te zijn, maak je ook de juiste keuzes. Iedereen vindt het vanzelfsprekend dat kledij niets kost, tot ze het verhaal erachter te horen krijgen.” 

Michiel gelooft ook dat het CSA-model, dat volledig op betrokkenheid gestoeld is, eveneens op andere sectoren toegepast kan worden. “Je zou gerust je bakker op voorhand kunnen betalen en met hem afspreken dat je elke week twee broden komt halen. Natuurlijk speelt het bij landbouw ook mee dat leden mee het risico op een mindere oogst dragen. Bij een bakker zou dat dan neerkomen op een brood dat ietsje kleiner of ietsje groter is (lacht).”

Van één ding is Michiel zeker: “Landbouw heeft zo’n invloed op het leven. Daar ligt dan ook de sleutel voor een betere wereld. Ik ben blij dat ik daar iets kan toe bijdragen.”

 

Meer info over de Landgenoten vind je op hun website

Fotografie: KVL/Creative Nature