Luc Staelens en 't Vier Uiterstenhof

Biologisch groenteteler Luc Staelens en Lien & Philip van Biomelkveehouderij 't Vier Uiterstenhof werken intensief samen en gaan er zo allebei op vooruit. Hun verhaal. 

Wie?
Luc Staelens, Philip Sinnaeve en Lien Debergh
Wat?
Groenten en melkvee
Waar?
Houthulst en Keiem
Bio sinds?
Luc sinds 2010, 't Vier Uiterstenhof sinds 2000

(Dit interview verscheen eerder in Bio Actief 31)

In 2010 schakelde Luc 8 van zijn 12,5 hectare om naar bio. Hij had lang zitten zoeken naar de optimale bedrijfsstructuur, maar zijn voorliefde voor groenten leidde uiteindelijk tot een biologisch groentebedrijf. Hij heeft een vruchtwisseling van 2 hectare prei, 2 hectare bloemkool, 2 hectare vroege aardappelen, 2 hectare spruitkool, 2 hectare kleinere teelten en 4 hectare grasklaver. Die zet hij af in de lange keten via Biovibe, in samenwerking met REO veiling.

Tijdens zijn omschakeling kreeg hij van Inagro-adviseur Lieven Delanote al snel de raad om ook grasklaver te telen. Dat krikt de bodemvruchtbaarheid op. Bovendien is het voor omschakelaars ook economisch interessant.

Luc: "In de lange keten krijg je geen meerprijs voor producten in omschakeling, terwijl je bij grasklaver nog afzetmogelijkheden hebt bij biologische veehouders." Luc ging op zoek naar een afnemer voor zijn grasklaver, al was het als nieuwkomer niet zo makkelijk om in contact te komen met collega-bioboeren. Maar op een bijeenkomst van BioForum Vlaanderen legde hij contact met biomelkveehouder Philip Sinnaeve.

HULP BIJ OMSCHAKELING
't Vier Uiterstenhof, de boerderij van Philip en Lien, ligt op zo'n 15 kilometer van Lucs boerderij in Houthulst. Zij zochten op dat moment naar meer regionaal voeder: de start van hun samenwerking. In het begin bleef dat beperkt: Luc verkocht aan Philip en Lien grasklaver en gebruikte de rundveemest van hun melkkoeien.

Maar al snel bleek Philip ook te kunnen helpen met Lucs omschakeling. Philip: "Veehouders mogen aan hun koeien voer geven afkomstig van een perceel in het tweede jaar van omschakeling indien ze het zelf geteeld hebben (maar slechts 30 procent omschakelingsvoer als het van een ander bedrijf komt). Voor mij maakte het dus financieel geen enkel verschil of ik omschakelgras of biogras aan mijn dieren voederde."

Ze spraken af dat Luc groenten mocht telen op al omgeschakelde grond van Philip en Lien, terwijl Philip de grasklaver gebruikte van Lucs omschakelpercelen. Ze ruilden ongeveer 4,5 hectare. Zo kon Luc zijn producten meteen als bio op de markt brengen.

Ook voor de biopremie stelde deze ruil geen probleem, omdat de percelen (onder de toen geldende regelgeving 5 jaar) biologisch uitgebaat werden. Ze gingen ook niet rekenen: beide partijen hadden het gevoel dat ze er beter van werden en dat was voldoende.

TWEEDE SAMENWERKING
Na Lucs omschakelperiode stond de samenwerking weer op een lager pitje, maar in 2014 klopte Luc opnieuw bij Philip aan.

Luc: "Ik wou een extra koolteelt, maar moest daarvoor op zoek naar een nieuw perceel. De ideale oplossing was bijkomende aankoop van grond of pacht, maar dat is onder de stijgende vraag naar grond niet simpel. De tweede beste keuze is dan seizoenspacht, maar als bioboer ben je dan wel beperkt tot andere bioboeren."

Luc stelde aan Philip voor om een perceel te ruilen. Hij zou spruitkool telen op een perceel van Philip, terwijl Philip grasklaver kon telen op Lucs perceel. Idealiter kon de grasklaver 2 jaar blijven staan in plaats van de meest toegepaste eenjarige grasklaver op groentebedrijven. Zo kwamen ze uit bij een samenwerking waarbij Philip 4 ha grasklaver bij Luc in gebruik heeft en Luc 2 ha spruitkool op percelen van Philip teelt.

"Voor seizoenspacht ben je als bioboer beperkt tot andere bioboeren." 

Voor de 2 ha kunnen ze gewoon percelen ruilen, voor de bijkomende 2 ha geldt een seizoenspacht en wordt met het systeem van G-percelen gewerkt voor de bemesting. Luc kan zo zijn bodem vruchtbaarder maken zonder extra te moeten investeren in de aankoop van grond.

De grasklaver zorgt er ook voor dat hij meer fosfor mag toepassen op zijn bedrijf en dankzij de bacteriën krijgt hij ook meer stikstoftoevoer voor zijn gewassen. Philip heeft eveneens baat bij deze samenwerking: hij krijg nu voer van 2 bijkomende percelen en doorbreekt eveneens zijn monocultuur grasklaver. Dat zorgt voor winst tegen klavermoeheid.

VERTROUWEN
Allebei zijn ze tevreden met dit systeem. Philip: "Echte financiële afspraken hebben we niet gemaakt, al liet ik het wel even doorrekenen door adviseur Wim Govaerts, zonder tot op de eurocent te kijken. Die eerste berekening gaf een positief saldo. Sindsdien zijn we niet meer aan het rekenen."

De sleutel tot een succesvolle samenwerking zit volgens hen ook daar. "Je mag financieel niet het onderste uit de kan willen halen. En je moet de ander kunnen vertrouwen. Bij problemen is een open communicatie erg belangrijk."

"Je mag financieel niet het onderste uit de kan willen halen. En je moet de ander kunnen vertrouwen."

Wat houdt hen tegen om meer percelen uit te wisselen? Voor Luc is de afstand minder vanzelfsprekend. "15 kilometer is voor mij als groenteteler toch het maximum. Je moet je teelt ook nog goed kunnen opvolgen. Ik denk ook niet dat dit met alle teelten kan."

MEER MOGELIJKHEDEN?
Zijn er ook andere teelten dan grasklaver denkbaar voor uitwisseling? Luc:"Als ik een groter bedrijf zou hebben, zou ik ook overwegen om graan te zetten. Ik vraag me af of dat sowieso niet beter is voor de bodemvruchtbaarheid dan éénjarige klaver."

Philip: "We blijven nood hebben aan meer regionaal voer. Zeker nu meer melkveehouders willen omschakelen. Hen moeten we meegeven dat krachtvoer duur is en ze dus best zelf of via samenwerking ruwvoer voorzien. Waarom zouden ze bijvoorbeeld niet proberen hun gangbare akkerbouwbuurman mee te laten omschakelen?"

De beperkingen voor stikstof en fosfaat zijn voor allebei nog een bijkomende motivatie voor samenwerking. "We zouden eens moeten berekenen hoe het zit met het stikstof- én fosfaatniveau van onze bedrijven. Misschien valt daar ook nog wat te optimaliseren, zeker op het vlak van fosfaat."

Luc en Philip besluiten dat hun samenwerking veel winst oplevert: "De grond in Vlaanderen is schaars en duur. Samenwerken is de beste manier om daar goed mee om te gaan."

En de ultieme tip die Philip en Luc willen meegeven? "Kom naar netwerkdagen en bijeenkomsten en leer je collega's kennen. Samenwerken kan alleen als je elkaar kent."