Proefcentrum voor de Groenteteelt

Op het Proefcentrum voor de Groenteteelt in Kruishoutem begeleiden Annelien Tack en Justine Dewitte een project dat boer en kok dichter bij elkaar moet brengen. 

Wie?Justine Dewitte en Annelien Tack Wat? Proefcentrum voor de Groenteteelt Oost-Vlaanderen, Leader-project “In my backyard: Delicatessegroenten op een dienblad” Waar? Kruishoutem

Op de grens van Kruishoutem en Deinze ligt het Proefcentrum voor de Groenteteelt. Het merendeel van het onderzoek hier concentreert zich op gangbare groenteteelt, maar ook bioboeren kunnen hier terecht. Justine Dewitte legt uit: “Zoals Lieven Delanote van Inagro het aanspreekpunt is voor biogroenten in open lucht, kunnen biotelers met vragen over beschutte teelten contact opnemen met mij. Ik organiseer onder andere proefveldbezoeken voor boeren. Dat rechtstreekse contact leidt vaak tot concrete projecten. Weet ik bijvoorbeeld niet meteen het antwoord op een vraag, dan ga ik dat onderzoeken.”

Een van de projecten die vanuit de praktijk ontstond, is het LEADER-project ‘In my backyard: Delicatessegroenten op een dienblad'. De bedoeling? Boer en kok dichter bij elkaar brengen. Justine: “Veel bedrijven met alternatieve teelten werken op hun eigen manier. Zij hebben vaak héél veel verschillende teelten waardoor zij bijvoorbeeld moeilijker een mooi afgelijnd rotatie- of teeltplan hebben. Bovendien is voldoende afzet niet altijd even eenvoudig. We wilden onderzoeken hoe we hen vooruit konden helpen.”

Samen met haar collega Annelien Tack (die vanuit de afdeling innovatie onderzoek doet naar alternatieve teelten) zag ze kansen in de horeca. Annelien: “In de horeca zie je steeds vaker de nadruk op lokale producten. Vraag en aanbod in kaart brengen was dan ook de eerste stap.”

"Vaak begint een samenwerking klein, maar soms mondt ze uit
in intensief overleg tussen boer en kok.”

“We organiseerden enquêtes en vroegen telers naar aanbod, transport, mogelijkheden tot nieuwe teelten enzovoort. Daarnaast polsten we bij verschillende restaurants uit de regio naar hun interesse in lokaal aanbod en hoe ze dat dan concreet zagen.  Op basis van de antwoorden bracht Annelien, die in dit project vooral verantwoordelijk was voor afzet, telers en restaurants met elkaar in contact. “Vaak begint een samenwerking klein, maar in sommige gevallen mondt ze uit in intensief overleg tussen boer en kok.”

DEMOTUIN
Justine hield zich vooral bezig met het teelttechnische gedeelte. “Er was in het project een demotuin voorzien. De invulling daarvan lieten we over aan telers die al langer aan restaurants leverden. Zo zorgden we ervoor dat zij ook betrokken geraakten. Zij hebben immers destijds alles zelf moeten uitzoeken, zonder input of aanspreekpunt. Hen samenbrengen bleek een goede zet, want uiteindelijk konden ze onder elkaar heel wat kennis uitwisselen.”

Zo’n 30 koks en 30 telers volgen op dit moment het project, een deel van hen werkt intussen samen. Het project is trouwens niet beperkt tot alleen bio. In hoeverre vragen restaurants naar bio? Annelien: “We merken dat restauranthouders smaak de belangrijkste vereiste vinden, al vragen een aantal ook expliciet naar onbehandelde producten. De term bio nemen chefs minder snel in de mond.” De grootste knelpunten op dit moment? Logistiek en versheid. “Een van de problemen is dat restaurants vaak maar kleine porties afnemen. Ze bestellen vijf keer per week een paar bloemkolen en enkele bussels peterselie, waarvoor je dan je hele veld moet aflopen. En dan vragen ze ook nog eens om het te leveren. Gelukkig denken sommige koks mee na over oplossingen. Sommige restaurants nemen bijvoorbeeld iemand in dienst om op de verschillende boerderijen hun bestelling op te halen.”

“Zowat alle restauranthouders weten ook wel
dat er een meerkost verbonden is aan een rechtstreekse afname.”

“Tegelijkertijd beseffen zowat alle restauranthouders dat aan die service een meerprijs hangt en zijn bereid om die te betalen. Ze weten ook wel dat de loonkost voor het plukken van eetbare bloemen een stuk hoger ligt. Zelfs kleine restaurants gaan daar in mee: zij nemen dan gewoon minder exclusieve producten af.” Een andere oplossing voor het logistieke probleem kan zijn dat koks hun eigen groenten komen oogsten. “Dat loopt op sommige plaatsen best goed, al is het niet altijd even eenvoudig. Bij bedrijven die erg intensief telen is het bijvoorbeeld geen sinecure om als kok elk product snel terug te vinden.”

TOEKOMST
Op 26 augustus organiseerden Justine en Annelien een infodag voor iedereen die geïnteresseerd was in het project. De demotuin werd getoond en de aanwezigen mochten deelnemen aan het smaakonderzoek. Het was een groot succes. “We waren vooral blij dat er zoveel koks aanwezig waren. Zij komen hier immers nooit in tegenstelling tot de telers. En betere proevers voor de smaaktesten kan je je niet wensen natuurlijk.”

De infodag moest nieuwe contacten tussen boer en kok ook vergemakkelijken. “Door het Leader-project zitten we met regionale beperkingen, maar veel van de telers die mee hadden nagedacht over de demotuin bevinden zich buiten die regio’s. Tijdens de infodag konden ze alsnog overleggen met restauranthouders en zo misschien een samenwerking op poten zetten.”

Officieel loopt het project nog tot juni 2015, maar Annelien en Justine willen op dit elan verder blijven gaan. “We zijn op dit moment bezig met het schrijven van nieuwe projecten die in dezelfde lijn liggen. Het zou zonde zijn als het hier gewoon zou stoppen.”

Foto's: Tim Vandewiele


IN MY BACKYARD
Het LEADER-project ‘In my backyard: Delicatessegroenten op een dienblad’ heeft in de eerste plaats de bedoeling om het contact tussen boer en kok te versterken, met het oog op eventuele samenwerking. Leader-projecten zijn altijd regiogebonden, hier ligt de focus op telers en horeca uit de Vlaamse Ardennen en het Meetjesland.

Door ondersteuning te bieden aan telers en restaurants kunnen vraag en aanbod op elkaar afgestemd worden. De nadruk ligt daarbij op afzet via de korte keten. Het PCG helpt boeren met knelpunten als rassenkeuze, teelttechnische kennis, smaakaspecten enzovoort. Dat laatste doen ze onder andere via een demotuin op hun eigen terreinen. Samen met ervaren telers werd gekozen voor een rassenproef minibiet, miniwortel en peultjes.

Daarnaast is er ook ruimte voorzien voor het uittesten van alternatieve groenten, kruiden en eetbare bloemen. Ook smaakonderzoek valt onder dit project.

Geïnteresseerde telers en restauranthouders kunnen altijd contact opnemen met Justine Dewitte, justine@pcgroenteteelt of Annelien Tack, annelien@pcgroenteteelt.