16 november: Agroecology in Action

Op 16 november 2015 vond in Leuven een hele dag plaats over agro-ecologie. Deze dag zat vol workshops en getuigenissen. Je vindt de presentaties en verslagen hieronder terug. 

Met 175 inschrijvingen uit heel het land, werd de eerste editie van Agroecology in Action een daverend succes. Deze transdisciplinaire agroecology meeting (TAM) was de eerste praktijkgerichte studiedag over agro-ecologie in Vlaanderen. Een kort verslag lees je hier. De openingspresentatie van Erwin Wauters vind je hier. Per workshop vind je hieronder een korte samenvatting, met eventueel link naar de bijhorende presentaties.

Het volledige verslag Vind je hier. 

Uitwisseling van agro-ecologische (praktijk)kennis
Uitwisseling van agro-ecologische kennis verloopt niet enkel ‘topdown’ van wetenschappelijke instellingen naar beoefenaars. Er is ook veel kennisuitwisseling tussen landbouwers onderling. Hoe gaat dit in zijn werk en hoe kunnen we deze kennis en uitwisseling valoriseren? Uit de workshop bleek dat, voor een agro-ecologische benadering en opschaling, kennis en kennisuitwisseling cruciaal is. Vervolgens het ‘kunnen’: het toepassen van de kennis. Het valt op in hoeveel verschillende domeinen een boer thuis moet zijn om zijn bedrijf goed te runnen. Lees hier een uitgebreid verslag van de workshop

Pionieren met agroforestry in België: successen, uitdagingen en knelpunten
Tijdens deze workhops kwam een pionier getuigen en was er brainstorm met de deelnemers over de knelpunten en de uitdagingen van agroforestry. Uit de brainstorm kwam dat boslandbouw vele gezichten kent. Bomen en struiken kunnen op vele manieren worden ingezet. Starten met boslandbouw vergt investeringen die pas na meerdere jaren renderen. Idealiter kan een bedrijf met boslandbouw de lokale consument betrekken. Dat betekent een zoektocht voor de boer om nieuwe producten te vermarkten. Of een compensatie voor de boer vanuit de (lokale) overheid voor koolstofcaptatie. Bekijk hier de presentatie (Franstalig) en lees hier een uitgebreid verslag van de workshop

Boeren en burgers mobiliseren voor agro-ecologie
Hoe kan je boeren en burgers warm maken voor agro-ecologie? We stelden deze vraag aan Tjerk Dalhuizen, initiatiefnemer van het Nederlandse “Voedsel Anders” en Piet Rombouts van “Bodem Anders”. Zij gaven concrete tips voor een campagne in Vlaanderen: verbinden, brede perspectief meenemen en genoeg tijd voorzien. Mede door de getuigenissen uit eigen land suggereert de workshop een positieve campagne, die direct contact tussen boer en burger realiseert en concrete verhalen brengt. Bekijk hier de presentatie en lees het uitgebreide verslag

Alternatieve voedselnetwerken als drijvende kracht voor agro-ecologie in België
Vele boeren experimenteren al met voedselnetwerken. De workshop formuleerde vijf uitdagingen: a) kennisuitwisseling, b) autonomie, c) identiteit (wie mag zich agro-ecologisch noemen?), d) hoe opschalen en e) hoe de band tussen boer en burger versterken. De workshop reflecteerde over de essentie van korte keten: is korte keten te definiëren aan de hand van het aantal tussenschakels, de winstmarge van de boer of de mate waarin de consument de totstandkoming van zijn product nog kent. Lees hier een uitgebreid verslag.

Samenwerken voor betere bodemvruchtbaarheid
Deze workshop bracht de deelnemers naar de percelen van boeren Tom en Brecht. Karen Van Campenhout, onderzoeker aan KUL en specialist bodemkunde, gaf tekst en uitleg over bodemprofielen. Er werd een put gegraven op een perceel dat reeds 9 jaar biologisch wordt bewerkt en een put op een perceel dat pas in omschakeling is naar bio. Op het biologische perceel is de bovenste laag (zo’n 40 cm) donkerbruin, kruimelig, vol met kleine beestjes en dooraderd met gangen van regenwormen. Het perceel in omschakeling, waar het graven veel moeilijker was door verdichting van de bodem, heeft die bovenste laag niet. Op de percelen wordt geëxperimenteerd met stalmest vermengd met natuurmaaisel van een biologisch veehouder. Metingen van Ilvo tonen aan dat een dergelijke samenwerkingsverband kansen biedt voor alle partijen. Helaas stimuleert het beleid het gebruik van kunstmest en remt het composteren af. Bekijk hier een bijhorende infofiche en lees het uitgebreide verslag van de workshop.

Agroecologie opschalen als antwoord op globale landbouw- en klimaatcrisissen
Om een antwoord te kunnen formuleren, moet de agro-ecologische beweging opschalen. Kleine initiatieven moeten van onderuit groeien tot lokale voedselstrategieën. Daarbij is het belangrijk dat vele actoren betrokken worden (boeren, vrouwen, jongeren, internationale instellingen, lokale autoriteiten…) en dat we zelf blijven bepalen wat agro-ecologie inhoudt. Op de vraag of agro-ecologie kan bestaan naast andere landbouwmodellen, drukt de workshop haar twijfels uit. Onder meer deze video werd getoond tijdens de workshop. Een uitgebreid verslag vind je hier. 

Stadstuinen en stadslandbouw
Stadslandbouw is een verzamelnaam voor veelsoortige initiatieven, in en rond de stad. De vraag is hoe stadslandbouw kan bijdragen aan agro-ecologie en hoe stadslandbouw agro-ecologisch kan zijn. Stadslandbouw kan misschien niet de stad voeden, maar heeft wel een ecologische, sociale, educatieve meerwaarde. Een open blik is nodig, want innovatoren houden geen rekening met opgelegde kaders. De workshop suggereert om een voorbeeld van stadslandbouw op te nemen in de komende Vlaamse koepelcampagne. Tot slot leggen de deelnemers de nadruk op de voor voeding vereiste kwaliteit van de bodem, wat in een stad niet evident is. Ze zetten daarvoor hun hoop op de lokale overheden: we willen immers geen grijze stad in een agro-ecologisch landschap? Een uitgebreid verslag vind je hier. 

Van zaad tot brood
Deze workshop bracht deelnemers naar de molen van de abdij van het park. Verschillende actoren werken samen met als centrale drijfveer: kwaliteit. En in alle stappen van het proces van zaad tot brood, werpt de zoektocht naar kwalliteit vragen op: welke zaadvariëteiten gebruiken? Hoe dicht zaaien op het veld? Hoe het graan correct vermarkten? Hoe de kwaliteit van het graan (en de vitamine B) behouden tijdens het maalproces? Hoe bakken met het bekomen meel? Je vindt het volledige verslag hier.